Chúa Giêsu có phải là con một?

Đây cũng là câu hỏi mà các nhà sử học nghiên cứu về Chúa Giêsu thường đặt ra, bởi vì nếu chiếu theo Kinh Thánh, Chúa Giêsu dường như có nhiều anh em.

Sách Phúc Âm theo thánh Luca khi nói về gia đình của Chúa Giêsu đã " liệt kê" một danh sách ít nhất là sáu người con và Chúa Giêsu có vẻ là con cả của gia đình đông con này. Nhưng thế thì em trái và em gái của Chúa Giêsu là ai?

Khi Chúa Giêsu bắt đầu  giảng dạy trong hội đường Do Thái Giáo ở Nazareth, cử toạ đã ngạc nhiên hỏi: " Ông ta không phải là bác thợ, con bà Maria, và anh em của các ông Giacôbê, Gioxê, Giuđa và Simon sao? Chị em của ông không phải là bà con lối xóm với chúng ta sao?" Như vậy chẳng phải Chúa Giêsu có ít nhất 6 em trai, em gái là gì. Bốn người em trai của Chúa Giêsu đều mang tên của các tổ phụ. Có thể đây là dấu hiệu cho thấy gia đình Chúa Giêsu tuân thủ rất nghiêm chỉnh truyền thống Do Thái Giáo. Hai người em gái không được nêu tên cũng là điều dễ hiểu, vì đó là thời của chế độ gia trưởng. 

Nhưng đó là căn cứ theo Phúc Âm theo Thánh Luca. Trên thực tế, vào thế kỷ thứ 2, giới Kytô giáo đã bất đồng với nhau về chuyện này. Đã nói là Đức Mẹ Đồng Trinh, thụ thai do quyền năng của Chúa Thánh Thần, vậy những người con kia sinh ra như thế nào?

Theo sách Phúc Âm theo Thánh Giacôbê, thật ra đó là những người con cùng cha khác mẹ với Chúa Giêsu, tức là con của Thánh Giuse có từ đời vợ trước. Thánh Epiphanius Constantiensis ( 315-402 ), trong tác phẩm  Panarion  đã phát triển ý này và đã được nhiều người trích dẫn vào thời Cổ Đại. Nhưng nhà văn Hégésippe (115 -180 ) nói về Giuda như "người em trai cùng dòng máu với Chúa". Nhà văn Tertullianus sống vào thế kỷ thứ 2, thứ 3 thì nhất mực bảo vệ quan điểm cho rằng Chúa Giêsu đã có một người mẹ và những người em trai như một  gia đình bình thường.

Thánh Jerôme là Giáo phụ đầu tiên khẳng định rằng, những người anh em của Chúa Giêsu thật ra là anh em bà con, chứ không phải anh em ruột và Thánh Giuse cũng như Mẹ Maria đều còn trinh nguyên. Vốn là một nhà ngôn ngữ học và rất rành tiếng Do Thái, Thánh Jerôme lập luận rằng, trong tiếng Do Thái, chữ "ach" vừa có nghĩ là "anh em", nhưng vừa có nghĩa là "anh em bà con" hoặc " cháu trai". Khi dịch sang tiếng Hy Lạp Kinh Thánh Do Thái, bản dịch Septante chuyển "ach" thành "adelphos", chỉ có nghĩa là "anh em". Cho nên, trong các Phúc Âm chỉ nói là anh em của Chúa Giêsu.Nhưng vấn đề là lập luận của Thánh Jerôme khó đứng vững. Theo nhà nghiên cứu Mỹ John P.Meier, trong tiếng Hy Lạp, chữ "adelphos" không bao giờ bao hàm luôn cả  " anh em bà con".


Thành ra có những người khác đưa ra giả thuyết rằng, danh từ " anh em" ở đây thật ra có nghĩa là anh em đồng đạo, giống như người pharisien thường nói với nhau trong nội bộ. Khi thánh Phaolồ viết trong Thư gửi tín hữu Ga-Lát: " Tôi đã không gặp một vị Tông Ðồ nào khác ngoài Giacôbê, người anh em của Chúa.", ý Ngài muốn nói trên anh em đồng đạo. Ai cũng thấy là người " anh em " đó đã có vai trò quan trọng như thế nào, vì Thánh Giacôbê đã được chỉ định là lãnh đạo Hội Thánh Jerusalem. 


Khi nói về các môn đệ tụ họp lại sau khi Chúa Giêsu về trời, Thánh Phaolô viết trong Sách công vụ tông đồ: " Tất cả các ông đều đồng tâm nhất trí, chuyên cần cầu nguyện cùng với mấy người phụ nữ, với bà Maria thần mẫu Ðức Giêsu, và với anh em của Ðức Giêsu.". Chữ anh em ở đây chắc là muốn nói đến những người đã nghe theo lời rao giảng của Chúa Giêsu. 


Các Phúc Âm rất ít khi nói về gia đình Chúa Giêsu. Nhưng khi nói đến thì lại đưa ra những chi tiết khá kỳ lạ. Chẳng hạn như Phúc Âm theo Thánh Máccô viết: " Người trở về nhà và đám đông lại kéo đến, thành thử Người và các môn đệ không sao ăn uống được. Thân nhân của Người hay tin ấy, liền đi bắt Người, vì họ nói rằng Người đã mất trí." Vì sao gia đình của Chúa lại có phản ứng như vậy? 


Sách Phúc Âm theo Thánh Gioan, trong chương 7 cũng có đoạn: " Thật thế, anh em Người không tin vào Người." Các nhà nghiên cứu thì xem sự kiện này như là biểu tượng phản ánh những căng thẳng giữa xu hướng theo truyền thống Jerusalem của " những người anh em " của Chúa Giêsu với truyền thống theo Thánh Gioan.
Cho đến khi Thánh Giacôbê bị hành quyết vào năm 62, Hội Thánh Jerusalem nắm quyền lãnh đạo mà không phải cũng được ai tuân phục. 


Còn Chúa Giêsu thì nói gì về gia đình của Ngài? Hãy đọc Phúc Âm theo Thánh Máccô, chương 3 : " Mẹ và anh em Ðức Giêsu đến, đứng ở ngoài, cho gọi Người ra. Lúc ấy, đám đông đang ngồi chung quanh Người. Có kẻ nói với Người rằng: "Thưa Thầy, có mẹ và anh em chị em Thầy ở ngoài kia đang tìm Thầy!" Nhưng Người đáp lại: "Ai là mẹ tôi? Ai là anh em tôi?" Rồi Người rảo mắt nhìn những kẻ ngồi chung quanh và nói: "Ðây là mẹ tôi, đây là anh em tôi. Ai thi hành ý muốn của Thiên Chúa, người ấy là anh em chị em tôi, là mẹ tôi."

Thật ra, theo tác giả Daniel Marguerat, tác  giả cuốn " Jesus, ses frères et ses soeurs", qua những câu nói trên, Chúa Giêsu  không hề có ý đả phá thiết chế gia đình, mà muốn nhấn mạnh đến việc con người được Thiên Chúa tha thứ, xóa tội, bất kể người đó thuộc phe nhóm nào, thuộc làng xã nào hay thuộc quốc gia nào. Chính Thánh Phaolô cũng đã viết trong Thư gởi tín hữu Ga-Lát: " Không còn chuyện phân biệt Do Thái hay Hy Lạp, nô lệ hay tự do, đàn ông hay đàn bà; nhưng tất cả anh em chỉ là một trong Ðức Kitô."

 ( Bài đang viết )